Bookmark and Share

Zeewering veilig en multifunctioneel

De zeewering beschermt de kust en het achterliggende land tegen de zee. In het Masterplan heeft bij de keuze van het type en de hoogte veiligheid centraal gestaan, maar er is ook gezocht naar de meest economische en duurzame oplossing. De zeewering van Maasvlakte 2 wordt een combinatie van hard (zand, steen en beton) en zacht (duinen en strand) met een totale lengte van ongeveer 11 kilometer.

Harde zeewering

In de noordwesthoek, waar de golven door de waterdiepte en de noordwestelijke ligging het hoogst zijn, komt een harde zeewering om het land te beschermen. De harde zeewering aan de noordzijde van Maasvlakte 2 wordt in totaal 3,5 kilometer lang en de kruinhoogte is 14 meter +NAP. Het ontwerp wordt een ‘stenig duin' genoemd en is uniek in Nederland. De kern van deze wering bestaat uit zand. Aan de zeezijde worden stenen gestort met een grootte van 5 à 10 cm. Aan de voet worden in zee enorme betonblokken geplaatst van 40 ton (2,5x2,5x2,5 meter). Deze blokken en een deel van de stenen komen uit de blokkendam van de bestaande Maasvlakte. Dit is zowel een economische als een duurzame oplossing. De landzijde wordt bekleed met gras op een kleilaag. De harde zeewering is in principe niet toegankelijk voor publiek. Het 'stenig duin' is dynamischer dan een standaardzeedijk doordat de stenen meebewegen met de stroming en de golven. De natuurlijke keienstranden die voorkomen in Frankrijk en Engeland, hebben bewezen zeer veilig te zijn. Het onderhoud aan het ‘stenig duin' zal beperkt zijn. Het ontwerp is een resultaat van een ‘design en construct' benadering en is door de aannemer PUMA ontworpen.

Zachte zeewering

Aan de westelijke en zuidelijke zijde van Maasvlakte 2 wordt een 7,5 kilometer lange zachte zeewering aangelegd van duinen met een strand. Het strand wordt bijna tweemaal zo lang als het voormalige strand van de bestaande Maasvlakte. Bij de aanleg wordt een grovere zandkorrel gebruikt. Zo kan een steilere vooroever met minder zand worden aangelegd. De duinenrij varieert in hoogte van 10 tot 13 meter +NAP. Inplanten met helmgras en duinstruweel gaat verstuiving van het zand tegen. De duinenrij en het strand zijn grotendeels toegankelijk voor het publiek.

Multifunctionele buitencontour

De buitenste rand van Maasvlakte 2 krijgt meerdere functies: ook wel multifunctionele buitencontour genoemd. De voornaamste functie is bescherming tegen de zee. Ook biedt het ruimte voor een tweede weg en een fietspad. Door de hoge ligging is er een goed uitzicht op de havenactiviteiten. Ook is er rondom de buitencontour recreatie mogelijk, zoals zonnen en zwemmen aan een badstrand en surfen, kitesurfen, parapenten en vissen op een activiteitenstrand. Bij het dagstrand ontstaat een duinlandschap met een grilliger vorm en natuurlijke duinvegetatie. Op zowel de harde zeewering als langs het activiteitenstrand wordt het mogelijk windmolens te plaatsen.

Ontwerp buitencontour

De vorm van Maasvlakte 2 is uitgekiend. Enerzijds is het ontwerp gericht op een zo efficiënt mogelijke inrichting met minimale aanleg- en onderhoudskosten. Anderzijds moet een stabiele kustvorm zorgen voor minimale effecten op de bestaande Nederlandse kust. Bovendien mag de scheepvaart in de Maasgeul niet ongunstig worden beïnvloed door de vorm van de havenuitbreiding.

Variantenonderzoek 2002

In 2002 zijn uiteenlopende alternatieven voor de landaanwinning verkend. Mogelijkheden en effecten van de alternatieven werden onderzocht voor de zeevaarttoegang, de oriëntatie van de zachte zeewering, de binnenvaartontsluiting en de inrichting van de haven- en industrieterreinen.

De varianten waren onder te verdelen in twee hoofdgroepen: ontwerpen mét en zónder eigen rechtstreekse toegang vanuit zee. Voor de varianten met een eigen zeehaveningang bleken lange golfbrekers nodig om de havenmond naar buiten te verplaatsen. Binnenkomende schepen kunnen in het rustiger vaarwater dat daardoor ontstaat veilig snelheid minderen voor de bocht naar Maasvlakte 2. Nadelig effecten van deze lange golfbrekers waren ongunstige stromingscondities voor de scheepvaart bij bepaalde getijdenfasen. Aanleg en onderhoud zou bovendien een hoge kostenpost betekenen. Daarom is gekozen voor een variant zonder eigen rechtstreekse toegang vanuit zee maar via de bestaande Maasvlakte. Dit wordt de doorsteekvariant genoemd, omdat de bestaande Yangtzehaven moet worden doorgestoken.

Uitgangspunten ontwerp zeewering

De constructie van de zeewering is bepaald met een kans van bezwijken van eens per 10.000 jaar èn op basis van de filosofie 'zacht waar zacht kan en hard waar hard moet'. Dit in verband met de hoge kosten van een harde zeewering. In een verdere ontwikkeling van het Masterplan is de vormgeving van de harde zeewering in de noordwesthoek geoptimaliseerd. De harde zeewering sluit nu zuidelijker aan op de bestaande harde zeewering. Deze optimalisatie leidt tot lagere aanlegkosten.

Kustveiligheid

De verandering in de maximale stroomsnelheid net zeewaarts van Maasvlakte 2 is aanzienlijk. Dit effect is begrijpelijk gelet op de gewijzigde geometrie van de kustlijn. Bij de westpunt van Maasvlakte 2 wordt het doorstroomprofiel van de getijstroom verkleind (contractie). Voor de aangrenzende kustvakken bij Voorne, Goeree en Delfland treden er geen veranderingen op in de maximale stroomsnelheid. Het getijverschil en de golfhoogte veranderen niet of nauwelijks. Het transport van zand door stroming en golven verandert rondom de landaanwinning. Veranderingen treden op nabij de landaanwinning en in de Haringvlietmond, maar de morfologische effecten (verplaatsingen van water, zand en slib) op deze aangrenzende kustvakken zijn zeer beperkt tot verwaarloosbaar. De effecten op het slibtransport strekken zich uit vanaf de Haringvlietmond tot in de westelijke Waddenzee. De gevolgen van het veranderde slibtransport zijn echter verwaarloosbaar. De zandige kust van Maasvlakte 2 moet, net als op andere plaatsen in Nederland, onderhouden worden door regelmatig zand uit zee aan te brengen op het strand. Dit regelmatige onderhoud van de kust van Maasvlakte 2 is nauwelijks groter dan het onderhoud van het huidige strand van de Maasvlakte. Voor de aangrenzende kustvakken is dit kustonderhoud min of meer gelijk aan dat van een situatie zonder Maasvlakte 2.

Nautische veiligheid

De locatie en de vorm van de harde zeewering is zo gekozen dat er in de havenmond geen nadelige stromingseffecten zullen optreden. Daardoor ontstaat voor de scheepvaart geen onveilige situaties. Door de vorm van de harde zeewering wordt het stromings- en golfpatroon in de havenmond zelfs beter dan met de huidige toegang.

Onderzoeken

Stromingsmodel
Het stroombeeld voor en langs de kust is grotendeels bepalend voor zowel de kustmorfologie (interacties tussen onder meer waterbewegingen, zand- en slib- transport) als de veilige en vlotte vaart van schepen van en naar de haven van Rotterdam. In de loop van de jaren is uitgebreid onderzoek gedaan naar de voorspelling van stromingscondities in en rond de haven. Er is een stromingsmodel ontwikkeld dat de stroming in de huidige en toekomstige situatie simuleert. Dit stromingsmodel is gevalideerd aan de hand van een uitgebreide set veldmetingen in en rond de Maasmond. Voor het nautisch onderzoek is het stromingsmodel gebruikt om het stroombeeld bij een groot aantal landaanwinningsvarianten te simuleren. Het model werd steeds aangepast aan de vormen van de verschillende ontwerpen.

Het stromingsmodel is ook gebruikt om de effecten van de aanwezigheid van Maasvlakte 2 op het stroombeeld in de Maasgeul en Maasmond in de bouwfasen te analyseren en kwantificeren.

Modelproeven
Om de stabiliteit van de harde zeewering in normale, maar ook in extreme omstandigheden (waterstand en golfaanval) aan te kunnen tonen, is uitgebreid modelonderzoek gedaan in diverse waterloopkundige laboratoria in Europa. Zo werd het ontwerp telkens beter. Het garanderen van de veiligheid en aanleg- en onderhoudskosten zo laag mogelijk krijgen waren daarbij de uitgangspunten.