Bookmark and Share

Zorgvuldige selectie zandwinlocatie en hergebruik zand

Tot 2013 is voor de aanleg van de zeewering en de eerste fase van de uitgeefbare terreinen 240 miljoen kubieke meter zand nodig. Bij het doorsteken van de Yangtzehaven, het op diepte brengen van de nieuwe havens en andere projecten in het havengebied, wordt circa 40 miljoen kubieke meter zand gewonnen. Dat zand wordt hergebruikt op Maasvlakte 2. Het overige deel van het benodigde zand komt van een zandwingebied op de bodem van de Noordzee.

Zand, zand en nog eens zand
240 miljoen kuub zand, dat is veel: meer dan 160 keer voetbalstadion De Kuip stampvol zand. Een grote sleephopperzuiger vervoert 18.000 kuub zand. Grofweg betekent dat 11.000 ritjes op en neer naar het zandwingebied in de Noordzee. Om 18.000 kuub zand over land te vervoeren heb je 1.200 vrachtwagens nodig, óf 216.000 kruiwagens.

Duurzame zandwinning

Uitgebreid onderzoek heeft aangetoond op welke locaties in zee zandwinning het minste invloed heeft op het zeeleven. Op grond daarvan is gekozen voor zandwinning op korte vaarafstand van Maasvlakte 2: de milieubelasting is daarbij het kleinst. De zandwinning vindt plaats buiten de Voordelta.

De effecten van de zandwinning op het leven op en in de zeebodem en op vissen en slib staan beschreven in de Milieueffectrapportage Aanleg. Er zijn twee duidelijke effecten: aantasting van het bodemleven en slibvorming.

Bodemleven
Op de winplaats verdwijnt met het zand ook het bodemleven. Door rekolonisatie (natuurlijke terugkeer) herstelt dit bodemleven zich binnen enkele jaren na de zandwinning. Tijdens de zandwinning worden de negatieve milieueffecten zoveel mogelijk beperkt door diepe zandwinputten te maken, tot wel twintig meter onder de zeebodem. Door juist de diepte en niet de breedte in te gaan, is het totale oppervlak aan tijdelijk verstoorde zeebodem vele malen kleiner.

Slibvorming
Bij de winning van zand wordt ook water met slib (kleideeltjes) omhoog gehaald. Water en slib stromen vanuit de baggerschepen weer terug in de zee. Die zwevende slibdeeltjes vertroebelen het water, waardoor er minder licht in doordringt. Een mogelijk gevolg hiervan is dat algen minder snel groeien. Algen zijn voedsel voor slakjes en schelpen die op hun beurt weer voedsel zijn voor vogels en vissen. Vertroebeling kan dus leiden tot minder voedsel voor een aantal diersoorten en mogelijke verstoring van de voedselketen. Zwevend slib is echter ook een natuurlijk fenomeen. Elke storm woelt slib los van de zeebodem en rivieren voeren continu slib aan. Ook vanuit het Nauw van Calais komt jaarlijks tien tot veertig miljoen ton slib in de Noordzee. Op de gekozen zandwinlocatie is de concentratie slib in de bodem relatief laag. De verwachting op basis van onderzoeken uit de Milieueffectrapportage Aanleg is dat de zandwinning slechts geringe en tijdelijke gevolgen zal hebben.

Bewaken kwaliteit zeeleven

Voor de aanleg van Maasvlakte 2 is de toestand van het zeeleven in kaart gebracht. In 2006 en 2008 vonden nulmetingen plaats aan de zeebodem. In een groot gebied zijn op 300 plekken tot vijftig kilometer uit de kust tussen Schouwen en IJmuiden monsters genomen. Ook zijn er in 2007 nulmetingen van juveniele (jonge, niet-geslachtsrijpe) vissen en slib gehouden op honderd andere locaties tot 30 kilometer uit de kust tussen Walcheren en Den Helder.

Nu de aanleg in volle gang is, worden regelmatig herhaalmetingen uitgevoerd die worden afgezet tegen de nulmetingen. De metingen zullen doorgaan tot zo'n tien jaar na beëindiging van de zandwinning. Op deze manier kan in de praktijk worden gecontroleerd of de vooraf in de Milieueffectrapportage Aanleg beschreven effecten op het milieu zich wel of niet voordoen. Zo'n uitgebreid wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van zandwinning op het bodemleven, zowel voor als tijdens de baggerwerkzaamheden, is nooit eerder uitgevoerd in de Noordzee.