Luchtverontreiniging is een groot probleem in de regio Rijnmond. Er is veel industrie en er zijn veel drukke snelwegen. Door de nieuwe bedrijvigheid zorgt Maasvlakte 2 straks geleidelijk voor nog meer vervuilende uitstoot van industrie en verkeer. Zonder extra maatregelen zou dit betekenen dat de luchtkwaliteit in de regio slechter zou worden. Volgens het wettelijke Besluit Luchtkwaliteit 2005 is dat niet toegestaan. Er moeten compensatiemaatregelen worden getroffen: tegenover een verslechtering moet een verbetering staan. 

Het Besluit Luchtkwaliteit stelt normen/grenswaarden voor een groot aantal stoffen. Voor 2 van deze stoffen, NO2 (stikstofdioxiden) en PM10 (fijn stof), geldt momenteel dat de grenswaarde in de regio Rijnmond op verschillende plekken wordt overschreden. De overschrijding vindt vooral plaats langs drukke snelwegen, waaronder enkele achterlandverbindingen. Niet alle luchtvervuiling wordt overigens in de regio ‘veroorzaakt’. De luchtkwaliteit wordt voor het grootste deel bepaald door bodemstof en stoffen die ‘overwaaien’ uit buurlanden. 

Maatregelen voor de toekomst 
Op basis van uitgebreid onderzoek (o.a. milieueffectrapportages) is een aantal maatregelen geformuleerd. Alle partners binnen het Project Mainportontwikkeling Rotterdam (PMR) – Rijk, Provincie, gemeente en Havenbedrijf – werken nu aan een overeenkomst die er voor moet zorgen dat de maatregelen ook daadwerkelijk op tijd worden uitgevoerd. 

In de Overeenkomst Lucht staan maatregelen om de verslechtering van luchtkwaliteit te voorkomen, zoals: 

• Het handhaven van de milieugrenzen in het gebied Europoort/Hoek van Holland. De prognoses laten zien dat de groei van de bulkoverslag een groot deel van de uitstoot van fijn stof voor haar rekening neemt. Ook zonder Maasvlakte 2 zal de groei van de bulksector in de periode tussen 2015 en 2020 beperkt moeten worden, omdat de milieugrenzen dan bereikt zijn. De ontwikkeling van Maasvlakte 2 voegt op dit vlak heel weinig toe aan de verslechtering van de luchtkwaliteit. De provincie verkent de mogelijkheden om via de vergunningverlening eisen stellen aan verdere groei van de bulksector. Het idee hierachter is: groeien is toegestaan, meer uitstoten niet!
• Terugdringen van vrachtverkeer over de weg en het stimuleren van binnenvaart en spoor. Vrachtauto’s vervuilen in verhouding meer dan binnenvaartschepen en zij doen dit bovendien dichterbij locaties waar veel mensen wonen. Daarom stimuleert het Havenbedrijf Rotterdam bedrijven zoveel mogelijk containers per trein of binnenvaartschip te transporteren. Nu gaat bijna de helft van de containers op de vrachtwagen (49%). Deze verhouding wordt steeds gunstiger, het percentage daalt in 2033 (het jaar dat Maasvlakte 2 volgens planning in vol bedrijf is) tot 35%. Voor de binnenvaart en op het spoor worden geen knelpunten verwacht. 
• Stimuleren van schonere motoren in de binnenvaart. Vanaf 2025 wordt het gebruik hiervan verplicht. 
• Toepassen van de dynamische snelheidsregeling. Op de A15 tussen Rozenburg en het Beneluxplein. Op de A4 tussen het Beneluxplein en de Beneluxtunnel.    

Met deze maatregelen wordt een groot deel van de extra vervuiling opgelost, maar met name rond de A15 is nog iets extra’s nodig. Om ook daar de extra vervuiling teniet te doen worden er schermen geplaatst. Eigenlijk willen de partners die de overeenkomst sluiten dit liever niet. Door de schermen worden de stoffen weliswaar beter verspreid, maar ze komen nog wel gewoon in de lucht. Beter is het de luchtverontreiniging aan de bron aan te pakken. Daarom spreken de samenwerkende partijen in de overeenkomst af om verder te zoeken naar effectieve bronmaatregelen die in de plaats kunnen komen van schermen. 

Luchtverontreiniging neemt af 
Door deze maatregelen kan de groei van de haven en het bijbehorende transport doorgaan, terwijl ook de kwaliteit van het milieu er op vooruit gaat. Het is nu al zo dat de industriële luchtverontreiniging in de regio dankzij strenge milieumaatregelen sterk afneemt. Schoner verkeer, schonere CV-ketels en schonere industrie verbeteren langzaam maar zeker de luchtkwaliteit in Rijnmond.