3 december 2007, © de Volkskrant 

Directeur Havenbedrijf Rotterdam Hans Smits zoekt heil in afvang CO2

Hans Smits, de directeur van het Rotterdamse Havenbedrijf, wil zijn haven schoner en groter maken. Terwijl de Tweede Maasvlakte nog moet worden aangelegd, belooft Rotterdam de uitstoot van broeikasgassen in de stad en de haven te halveren. Onrealistisch? 'Er moet allemachtig veel gebeuren, maar zonder ambitieuze doelstellingen krijg je niets voor elkaar', stelt havendirecteur Smits, die sinds 2,5 jaar aan het hoofd staat van de grootste haven van Europa. Het havenbedrijf vierde afgelopen weekeinde het 75-jarig bestaan.

Hoe denkt Rotterdam dit voor elkaar te boksen? De helft minder CO2, terwijl de haven met tientallen procenten gaat groeien. En er worden ook nog eens nieuwe energiecentrales gebouwd. 
'Het energieverbruik in de Rotterdamse haven zal jaarlijks met 2 tot 3procent moeten dalen. Elk jaar opnieuw. Daar gelooft het bedrijfsleven in en daar geloven wij in. Om dat te bereiken, zullen nieuwe gebouwen in de haven voortaan allemaal energiezuinig zijn. Maar de grote klap moet natuurlijk komen van CO2-afvang en opslag. Wat betreft de bouw van nieuwe energiecentrales is de ironie dat de CO2-uitstoot eerst zal stijgen, voordat hij kan dalen.

We bouwen drie nieuwe energiecentrales op de bestaande Maasvlakte en de Europoort. Eén voor kolen, één voor gas en één voor kolen en biomassa. Al deze centrales worden zo gebouwd dat de CO2 die de schoorsteen verlaat, kan worden afgevangen. Deze belofte hebben we zwart op wit gekregen van de energiebedrijven. Die hebben daarna een zware inspanningsverplichting om tussen 2015 en 2020 de CO2-uitstoot op te slaan. Zonder deze opslag van broeikasgas in de grond, halen we onze doelen niet. Dat kun je vergeten. Van de 50 procent reductie die we willen halen, komt 20 procent van de opslag van CO2.'

Deze methode om de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer terug te dringen, is controversieel. Kan de techniek al toegepast worden?
'Nu nog niet. De energiebedrijven zeggen dat het 100 tot 200miljoen euro per jaar kost om het broeikasgas op te slaan. Dat is nog te duur. Maar het kan rendabel worden wanneer het Europese emissiehandelsysteem na 2012 op gang komt. We weten nu nog niet wat een ton CO2 straks kost. Nu is dat nog te goedkoop.

'Maar we verwachten veel van deze techniek. We zijn begonnen met een proefproject.'

Wie moet straks de hoge kosten dragen van CO2-opslag? De haven, het bedrijfsleven of de overheid?
'Nederland moet met deze techniek een voortrekkersrol willen spelen. Het is onontkoombaar dat een deel de kosten van de noodzakelijke pijpleidingen voor de overheid is. We hebben echter een unieke kans om voorop te lopen.'

'Het platform Energietransitie vraagt 400 miljoen euro subsidie van het kabinet om CO2-opslag mogelijk te maken. Dat is heel weinig, als je echt iets wilt doen.'

De lege olievelden in de Noordzee -waar de kooldioxide bewaard moet worden- hebben geen onbeperkte opslag. Waar moeten we met ons CO2 heen wanneer de velden vol zijn?
'CO2-opslag is een techniek voor de korte en middenlange termijn. De komende decennia kunnen we ermee voort. Op lange termijn zullen we moeten overschakelen op duurzame energiebronnen die geen CO2 uitstoten. Maar die zijn nu nog onvoldoende beschikbaar. Laten we de komende tijd werken aan een infrastructuur voor deze techniek. Het duurt nog maar zeven jaar voor het 2015 is. Zodra de infrastructuur er is, gaan natuurlijk ook de bestaande centrales CO2 afvangen. 'Doen', zou ik zeggen.'

Waar verwacht u nog meer milieuwinst te halen?
'Het bestrijden van congestie is het tweede punt. We willen minder vervoer over de weg en meer via rail en water. We eisen van de containerterminals die straks op de Tweede Maasvlakte verschijnen, dat niet meer dan 35procent van de containers over de weg gaat. De rest moet over het spoor of per binnenvaart. Wij kunnen dat eisen, omdat wij de havengrond uitgeven. Slagen de containerterminals hier niet in, dan krijgen ze flinke boetes.

'Om deze doelstellingen te halen, hebben we concrete plannen voor een groot overslagpunt, dat ten oosten van Rotterdam gebouwd wordt. Daar kunnen containers vanaf de zeeschepen met duwbakken naartoe gebracht moeten worden. Op die plek moeten de containers worden overgeslagen op de binnenvaart, het spoor of naar vrachtwagens. Dan ontlast je de ring rond Rotterdam enorm.'

Wat voor duurzame activiteiten lopen er in de haven?
We zijn samen met APMT (de grootste rederij ter wereld) bezig om duurzaamste containerterminal ter wereld te ontwikkelen. Deze moet in 2013 operationeel zijn. Daar doen we onderzoek naar. Er komt zonne-energie, wagens met elektromotoren, hybride dieselmotoren, noem het maar op. '

Verder stimuleren we het gebruik van zwavelvrije brandstof. We kunnen dat de grote zeeschepen niet opleggen, vanwege allerlei internationale regelgeving. Maar vanaf 1 januari 2009 willen we schone schepen minder havengelden laten betalen dan vuile schepen.'

Dan moet de Tweede Maasvlakte nog worden aangelegd.
'Die komt er. Ga daar maar vanuit. Vanaf 2013 is de ruimte in de haven op. Er zullen enkele partijen naar de Raad van State stappen. Meteen nadat de Raad van State uitspraak heeft gedaan, kunnen de aannemers beginnen.'

Wat als de beslissing negatief uitvalt voor u?
'Dan compenseert het Havenbedrijf Rotterdam de aannemers voor de gemaakte kosten. Tientallen miljoenen kan ons dat kosten. Maar wij hebben ons huiswerk gedaan en gaan ervan uit dat we in 2008 met de aanleg van de Tweede Maasvlakte kunnen beginnen.' 

Rotterdam wil belang in Amsterdamse haven
De havens van Rotterdam en Amsterdam moeten in de toekomst een belang in elkaar kunnen nemen. De Rotterdamse Havendirecteur Hans Smits zou een 'strategisch minderheidbelang' in de Amsterdamse haven willen nemen. Dat zou Amsterdam dan ook krijgen in de Rotterdamse haven. Hiervoor is het wel nodig dat Amsterdam het havenbedrijf verzelfstandigt. Op dit moment is de Amsterdamse haven nog onderdeel van de gemeente. In Rotterdam is de haven wel zelfstandig. Als groot voordeel van een 'kruisparticipatie' van beide havens ziet Smits de mogelijkheden van specialisatie. Amsterdam zou zich bijvoorbeeld op de cacao kunnen storten, terwijl Rotterdam de kolen kan doen. 'Natuurlijk kunnen de havens hun investeringen op elkaar afstemmen. Daarbij hoort specialisatie. Eén plus één is dan 2,5', aldus Smits. Hij mikt ook op een minderheidsbelang in de havens van Vlissingen en Moerdijk: 'We hoeven niet de baas te spelen.' 

Copyright 2007 PCM Uitgevers B.V.All Rights Reserved de Volkskrant
Copyright © 2007 LexisNexis, a division of Reed Elsevier Inc. All rights reserved.Terms and Conditions Privacy Policy