3 oktober 2007, door Paul Jumelet, © Nieuwsblad Transport

De procedure voor de Tweede Maasvlakte gaat langer duren doordat de Milieu Effect Rapportage nog hiaten vertoont. De directe vertraging die de aanleg van het havengebied daardoor oploopt, is te verwaarlozen. Maar hoe zorgwekkend zijn die hiaten? De Rotterdamse haven heeft extra huiswerk opgekregen en moet zijn best doen om een voldoende te scoren, anders komt er geen Tweede Maasvlakte.

De aanleg van de Tweede Maasvlakte kan gewoon in september 2008 beginnen, verzekert Havenbedrijf Rotterdam, ofschoon er een paar maanden extra gesleuteld moet gaan worden aan de Milieu Effect Rapportage (MER) voor het nieuwe havengebied. Dat is fijn om te horen voor de fans, maar een veel belangrijkere vraag is, of het niet weer zorgwekkend is dat er nog hiaten in de MER blijken te zitten.

De Rotterdamse haven dacht een goed doortimmerd plan te hebben waarmee de Tweede Maasvlakte goedkeuring zou moeten kunnen krijgen van de Raad van State, het overheidsorgaan dat de Rotterdamse uitbreidingsplannen een kleine drie jaar geleden van tafel veegde. Maar de Commissie voor de Milieu Effect Rapportage (Commissie MER), het onafhankelijk adviesorgaan dat de ten behoeve van de Tweede Maasvlakte opgestelde milieueffectrapporten toetst, is een aantal ‘onduidelijkheden’ in de Rotterdamse plannen op het spoor gekomen. De Commissie wil opheldering voordat ze met een advies komt, met als gevolg dat het ontwerp-bestemmingsplan van de Tweede Maasvlakte niet dit najaar, maar pas in januari gereed is.

Problemen 
‘Het verbaast me allemaal niks’, zegt Joris Wijnhoven, campagneleider Verkeer van Milieudefensie. ‘Rijnmond is al het meest vervuilde gebied van Nederland en als je daar nog meer vervuiling aan toe wilt gaan voegen, weet je één ding zeker en dat is dat je juridisch in de problemen komt. Wat de Commissie MER nu eigenlijk tegen Rotterdam heeft gezegd is: reken je niet rijk’. Wat voor onduidelijkheden heeft de Commissie nou precies aangetroffen in de milieu-effectrapportages? Het is een behoorlijk lijstje, bleek eerder uit een brief van de Rotterdamse havenwethouder Mark Harbers. Daarvan zijn er twee onderwerpen belangrijk, zegt desgevraagd directeur en secretaris Veronica ten Holder van de Commissie MER.

Het meest in het oog springende punt is het toekomstige effect van dynamisch verkeersmanagement op de doorstroming op de A15 tijdens piekuren. De Rotterdamse haven rekent erop dat zo’n systeem voor een goede doorstroming van het verkeer zal zorgen, waardoor een verbetering van de luchtkwaliteit zou kunnen worden behaald die noodzakelijk is om de Tweede Maasvlakte politiek en maatschappelijk acceptabel te maken. De Commissie blijkt van de effectiviteit nog niet voldoende overtuigd. ‘De conclusie dat zo’n dynamisch systeem bij de A15 een substantieel deel van de congestie oplost en daarmee een positief effect heeft op de luchtkwaliteit, moet heel goed onderbouwd worden’, zegt Ten Holder. ‘Die argumenten zien wij nog niet in de milieueffectrapportage staan.’

Dat wil niet zeggen dat Rotterdam nu een groot probleem heeft, aldus Ten Holder. ‘Het is mogelijk dat de argumenten er wel zijn, maar dat deze in de MER nog niet zijn verwoord. Het is nu aan Rotterdam om alsnog met goede argumenten te komen. Daaruit zal dan blijken of de conclusies in het milieueffectrapport juist zijn.’

De Rotterdamse haven heeft een sluitend milieu-effectrapport hard nodig om de Tweede Maasvlakte straks langs de Raad van State te kunnen loodsen. Milieudefensie is van plan de Tweede Maasvlakte bij de Raad van State aan te gaan vechten. Milieudefensie wil de Tweede Maasvlakte torpederen door de Raad van State ervan te overtuigen dat het nieuwe havengebied funest is voor de luchtkwaliteit. Wijnhoven: ‘De Raad van State heeft al veel wegverbredingen tegengehouden omdat de luchtkwaliteit in het geding was. Dat heeft jurisprudentie opgeleverd en de Raad van State wordt er steeds preciezer in, dus Rotterdam zal zeer goed beslagen ten ijs moeten komen.’

Snelwegen 
Rotterdam gaat er tot nu toe van uit dat het bestemmingsplan voor de Tweede Maasvlakte binnen de regels van het Besluit luchtkwaliteit 2005 tot stand kan worden gebracht, onder meer door langs de A15 schermen te plaatsen die de schadelijke stoffen tegen moeten houden en door met dynamische snelheidsregulering het verkeer te regelen.
Dit soort maatregelen zijn volgens Milieudefensie ontoereikend. Dynamisch verkeersmanagement zal volgens Milieudefensie maar een beperkt effect hebben, omdat de doorstroming al verbetert door de aanleg van nieuwe snelwegen. Zo zijn er plannen om de A15 zelf te verbreden. ‘Pas als Rotterdam zou beloven dat alle containers straks met binnenvaart en spoor worden vervoerd, zou dat een krachtig, hoewel praktisch onhaalbaar, argument zijn,’ aldus Wijnhoven.

Bill Clinton 
Maar zelfs dan zijn de Rotterdamse prognoses over de luchtkwaliteit volgens Milieudefensie te optimistisch. Luchtvervuiling door de schepen die op weg zijn naar de Tweede Maasvlakte, zijn volgens de milieuorganisatie niet eens meegerekend. ‘En nu de gemeente Rotterdam zich heeft aangesloten bij het klimaatinitiatief van Bill Clinton, is uitbreiding van de haven ons inziens geen optie meer.’

Het tweede belangrijke punt is volgens de Commissie de mate waarin het water wordt vertroebeld bij de zandwinning voor de Tweede Maasvlakte. Hoewel ook dit onderzoek wat extra tijd zal kosten, is dit niet zo’n zorgwekkend punt als de A15kwestie. Ten Holder: ‘Uit monsters is gebleken dat de hoeveelheid slib ter plekke lager is dan aanvankelijk werd gedacht, waardoor het water bij de werkzaamheden minder vertroebeld zal raken. Dat zou gunstig zijn voor de beschikbaarheid van voedsel van bepaalde beschermde diersoorten. Met name de eidereenden zullen waarschijnlijk makkelijker aan voedsel kunnen komen. Het zou dus juist gunstig zijn voor de natuur.’

Met de eidereenden komt het waarschijnlijk dus wel goed, maar maakt Havenbedrijf Rotterdam zich nu niet hele grote zorgen over de A15? Woordvoerder Sjaak Poppe van het Havenbedrijf: ‘We zijn ervan overtuigd dat we met de extra argumenten kunnen komen waar de Commissie om vraagt. De milieu-effectrapporten beslaan bij elkaar 6200 pagina’s. Naarmate je meer opschrijft, loop je ook meer kans dat mensen vragen gaan stellen.’ Maar de argumentatie had in zo’n dik rapport dan toch juist al dik in orde moeten zijn? ‘We zullen er alles aan doen om met een betere onderbouwing te komen. We laten er specialisten naar kijken, doen mogelijk nog extra onderzoek. De onduidelijkheden die de Commissie MER ziet, kunnen voor tegenstanders een haakje zijn om aan vast te klampen en dat willen we absoluut voorkomen.’

© Nieuwsblad Transport