Zeven referentieontwerpen

Tijdens de ontwerpfase van het project zijn zeven referentieontwerpen voor de buitencontour op hun effecten doorberekend. Zo werden voor elk ontwerp onder meer de gevolgen voor de kustlijn van Zeeland tot aan de Waddenzee in kaart gebracht. Ook werd het meest veilige, duurzame en kosteneffectieve type zeewering onderzocht. De nautische veiligheid is beoordeeld door onder andere naar de gewijzigde golf- en stromingspatronen te kijken: hoe veilig kunnen zeeschepen ook onder zware weersomstandigheden de haven binnen varen? De verhoudingen tussen de functies haventerrein, recreatie en natuur zijn bestudeerd: zijn ze enigszins in balans? Al met al zijn de zeven referentieontwerpen aan de hand van 27 criteria gewogen.

Eigen haveningang of niet?

Uiteindelijk is in 2001 verder gewerkt met twee varianten van elk in totaal 2.500 hectare groot. De belangrijkste vraag was of een directe ingang vanuit zee wel of niet moest worden gerealiseerd. Twee jaar later werd een geoptimaliseerd ontwerp gepresenteerd: de doorsteekvariant. De doorsteekvariant bleek uiteindelijk beter voor het milieu, de veiligheid en de bereikbaarheid en was bovendien minder kostbaar.

De eigen haveningang vanuit zee was vooral door de aanleg van een havendam duurder. Bij extreme condities zou de haven bovendien onbereikbaar zijn. Ook werd er meer slib de havenbekkens ingezogen. Hierdoor zou er meer onderhoud moeten plaatsvinden om de havenbekkens op diepte te houden.

De doorsteekvariant

Het gekozen ontwerp met omweg wordt ook wel doorsteekvariant genoemd. Doorsteek, omdat de noordelijke Yangtzehaven op de Maasvlakte moet worden doorgestoken. Zeeschepen en binnenvaartschepen zullen nu Maasvlakte 2 binnenvaren via de Yangtzehaven. De doorsteekvariant is compact, passend bij de kustlijn en veilig.

Compacte vorm bespaart ruimte
Door de compacte vorm is er minder land nodig om dezelfde hoeveelheid uitgeefbaar terrein te krijgen. De gehele Maasvlakte 2 is 2.000 hectare groot in plaats van de geplande 2.500 hectare maar biedt nog steeds 1.000 hectare aan nieuw uitgeefbaar terrein. Binnen het ontwerp is uit oogpunt van efficiency en duurzaamheid gekozen voor clustering van containerterminals, distributie en chemische industrie.

Afgeronde vorm past bij kustlijn
De ontworpen gestroomlijnde vorm past het best in de kustlijn en lijkt sterk op de koppen van de Zuid-Hollandse en Zeeuwse eilanden. Dit is te zien aan de afronding bij de vaargeul en de schuine zuidwestkust die de monding van het Haringvliet volgt. Deze vorm heeft bovendien het minste effect op stromingen, golven, kustafslag en het transport van slib.

Zeewering biedt ruimte voor natuur en recreatie
De beste keuze voor de zeewering is een combinatie van hard en zacht: 2,4 kilometer harde zeewering (een dijk van stenen en blokken) in het noorden en zo'n 8,4 kilometer zachte zeewering, strand en duinen. De zachte zeewering biedt bovendien goede mogelijkheden voor natuurontwikkeling en recreatie.

Ontwerp houdt rekening met milieu
Aangezien de doorsteekvariant aanmerkelijk compacter is dan de eerder opgestelde referentieontwerpen (2.000 hectare in plaats van 2.500 hectare), wordt het verlies aan beschermd natuurgebied in de Voordelta beperkt. Bovendien ligt de compacte variant op iets grotere afstand van de beschermde duingebieden van Voorne en Goeree.

Toegankelijk voor allergrootste zeeschepen
De grootste containerschepen die nu varen en in ontwikkeling komen, kunnen hier vierentwintig uur per dag veilig Maasvlakte 2 binnenlopen. De zeeschepen en de binnenvaartschepen komen Maasvlakte 2 binnen via de Yangtzehaven. Het havenbekkengebied wordt wel fors veranderd. De Yangtzehaven wordt doorgetrokken naar Maasvlakte 2, verdiept tot 20 meter onder NAP en verbreed tot circa 600 meter.

Veilig voor scheepvaart
De vlotte en veilige bereikbaarheid van de haven wordt gegarandeerd door het ontwerp en de voorzieningen, zoals een geavanceerd scheepvaartbegeleidingssysteem. De aanleg van Maasvlakte 2 heeft uiteraard wel gevolgen voor de stromingen en golven. Voor een veilig bereikbare haven is vooral de dwarsstroming voor en in de havenmond een belangrijke factor. Er is dan ook uitgebreid simulatieonderzoek gedaan met behulp van computermodellen en manoeuvreersimulators. De conclusie is dat de landaanwinning van Maasvlakte 2 leidt tot gunstiger stromingsomstandigheden in de Maasgeul en de Maasmond. Binnen de haven zelf neemt de stroming op een aantal plaatsen wel toe, maar de zee- en binnenvaart ondervinden daarvan geen hinder. Ook de golfcondities voor de zeevaart blijven na aanleg van Maasvlakte 2 vergelijkbaar met de huidige situatie. Door het gekozen ontwerp kunnen de allergrootste containerschepen ook bij slechte weersomstandigheden tot en met windkracht 8 veilig het nieuwe havengebied bereiken.

Landschapsarchitectuur in ontwerpfase
In het ontwerp van Maasvlakte 2 wordt aandacht besteed aan het uiterlijk van het gebied en hoe mensen dit ervaren. Aan de zeekant is het natuurlijk duinlandschap zichtbaar en in de binnenkant het havenlandschap. Door hoogteverschillen, uitzichtpunten en doorzichten komen er vanaf verschillende plekken fraaie havenzichten. Om dat te bereiken worden er onder meer eisen gesteld aan de situering, de vorm en het kleurgebruik van de bebouwing. Dit moet de beleving van Maasvlakte 2 uniek maken.