Duurzame exploitatie

Met Maasvlakte 2 heeft Havenbedrijf Rotterdam de ambitie wereldwijd voorop te lopen in duurzaamheid. Om dat te bereiken, stelt het Havenbedrijf strikte eisen aan de bedrijven die zich willen vestigen op Maasvlakte 2. In de internationale aanbestedingsprocedure voor vestiging van stuwadoors en rederijen op Maasvlakte 2 was duurzaamheid een belangrijk selectiecriterium. Dat heeft zijn vruchten afgeworpen. Bedrijven zien de noodzaak de milieuproblemen aan te pakken en te zoeken naar nieuwe, duurzame bedrijfsvoeringen. Maasvlakte 2 is daarmee een showcase geworden voor bedrijven die laten zien dat duurzaamheid en economische groei goed samengaan. Deze bewuste keuze leidt niet alleen tot duurzaamheid, maar ook tot innovatie, efficiencyslagen en kostenbeheersing.

Alleen duurzame bedrijven

Bedrijven willen maar al te graag naar Maasvlakte 2. Maar niet iedereen is welkom. Het Havenbedrijf Rotterdam heeft strenge milieueisen gesteld: Maasvlakte 2 moet namelijk de meest duurzame haven ter wereld worden. Met de bedrijven die komen, zijn harde afspraken gemaakt over bijvoorbeeld luchtkwaliteit, geluidshinder, schoner transport, maar ook over efficiënt gebruik van elkaars restwarmte, grondstoffen en halffabrikaten.
Op de 1000 hectare uitgeefbaar bedrijventerrein van Maasvlakte 2 is ruimte voor drie bedrijfssectoren:

• Containeroverslag: 630 hectare
• Chemie: 200 hectare
• Distributie: 170 hectare.

Aanbesteding containerterminals

Tussen 2005 en 2007 zijn potentiële terminal operators getoetst aan de hand van vier criteria met elk een eigen wegingspercentage:

• Financiën: 40 procent
• Duurzaamheid: 20 procent
• Marketing en strategie: 25 procent
• Terminalconcept/techniek: 15 procent.

Wereldwijd was dit voor het eerst dat een haven duurzaamheid expliciet in een aanbestedingsprocedure opnam. De duurzaamheid werd getoetst aan drie subcriteria:

• Environmental Management System (EMS)
  Binnen het EMS zijn onder meer luchtkwaliteit, licht, energie, afval en transport opgenomen. Bijvoorbeeld: Wat is de visie op duurzaam ondernemen? Hoe kan vervuiling worden voorkomen? Hoe vindt de monitoring plaats? Welke maatregelen worden er genomen bij het overschrijden van grenzen?
• Modal Shift
  Dit staat voor de verhouding spoor, binnenvaart en wegen bij het achterlandvervoer. Aangezien vrachtwagens en auto's een groot aandeel hebben in de luchtvervuiling en de bereikbaarheid van de regio zijn er harde eisen gesteld om het gebruik van vrachtwagens fors terug te dringen.
• Security
  De beveiliging van terminals en transportketens moet goed zijn geregeld.

Modal Shift: terugdringen vrachtverkeer

Van de voorspelde 11 miljoen zeecontainers die na 2033 jaarlijks de haven binnenkomen op Maasvlakte 2, gaan er 4 miljoen weer direct door voor transport over zee. Deze vormen dus geen belasting van het achterland. Van containers die bestemd zijn voor het achterland gaat momenteel bijna 50 procent de weg op. Dit vrachtverkeer moet per 2033 zijn teruggedrongen tot 35 procent. Dat is de keiharde afspraak die geldt voor bedrijven die zich willen vestigen op Maasvlakte 2. Alleen zo kan de extra verkeersdrukte worden tegengegaan en de uitstoot van fijn stof worden geminimaliseerd. Alles is contractueel vastgelegd, inclusief boetes bij het niet nakomen van de afspraken.

Containertransferia

Het Havenbedrijf is zelf al actief in het verbeteren van het achterlandtransport, bijvoorbeeld door deelname in de Betuweroute en het ontwikkelen van een containertransferium in het achterland. Binnenvaartschepen brengen de containers naar het transferium, vanwaar ze met de trein of vrachtwagen naar hun eindbestemming worden getransporteerd. Het resultaat is dat er minder vrachtwagens van en naar de Maasvlakte rijden en dat is beter voor de luchtkwaliteit. (www.verkeersonderneming.nl)

Containerterminals van de toekomst

De stuwadoors op Maasvlakte 2 ontwikkelen een nieuwe generatie containerterminals: duurzaam en efficiënt. De bedrijven hanteren het beleid dat duurzaamheid vandaag de dag een 'licence to operate' is: alleen energie-efficiënt, milieuvriendelijk en in harmonie met de omgeving werken heeft toekomst en maakt economische groei mogelijk.

De eerste ontwerpen voor de kades combineren hightech met efficiency en duurzaamheid. De kranen kunnen mogelijk meerdere containers tegelijk lichten. Een innovatie is dat het gewicht van de beladen containers tijdens het lossen gebruikt kan worden om elektriciteit op te wekken. Ook wordt onderzocht of een opvouwbare container kan worden ontworpen. Het energiegebruik en de uitstoot van het materieel op de kades wordt drastisch verminderd. Onder meer door hybride technieken, filters, schonere motoren en brandstoffen. De kantoren worden energiezuinig ontworpen en functioneren klimaatneutraal. Goede logistieke planning voorkomt dat de wachttijden aan de zeekant en de landzijde minimaal zijn. Uitstoot van draaiende motoren voor de energievoorziening aan boord van stilliggende schepen wordt daarmee beperkt.

Opvouwbare container?
Het Havenbedrijf onderzoekt samen met wetenschappers van TU Delft de mogelijkheden om containers, net als supermarktkratjes, op te vouwen. De winst is duidelijk: een vrachtwagen kan in plaats van één lege container er wel vier meenemen per vracht. Efficiënter transport zal leiden tot minder uitstoot van schadelijke stoffen.

Eerste contracten

Inmiddels zijn drie contracten gesloten voor het exploiteren van containerterminals:

• Rotterdam World Gateway
  Rotterdam World Gateway ontwikkelt een terminal met een capaciteit van 4 miljoen TEU (Twenty feet Equivalent Unit, eenheidsmaat voor containers). Deze zal vanaf 2013 operationeel zijn. Dit project is een samenwerkingsverband van stuwadoor DP World (Dubai) met de rederijen Mitsui OSK Lines (MOL, Japan), Hyundai Merchant Marine (HMM, Zuid-Korea), Neptune Orient Lines/APL (Singapore) en CMA CGM (Frankrijk).
  Rotterdam World Gateway heeft de ambitie uitgesproken om de groenste terminal ter wereld op Maasvlakte 2 neer te zetten. Zo zijn er plannen ontwikkeld om elektriciteit te winnen als de kranen de containers laten zakken. Andere ideeën zijn klimaatneutrale kantoren en nieuwe hybride auto's en materieel.
• APM Terminals
  Stuwadoor APM Terminals, dochter van A.P. Møller-Maersk Group (Denemarken), gaat een tweede containerterminal op Maasvlakte 2 ontwikkelen, goed voor 4,5 miljoen standaardcontainers. De duurzame terminal wordt in 2014 in gebruik genomen.
• ECT
  Derde partij op Maasvlakte 2 wordt ECT, het grootste containeroverslagbedrijf van de huidige Rotterdamse haven. Het gaat hier om duurzame uitbreiding van de Euromax-terminal, waarin de rederijen Cosco, 'K'-line, Yang Ming en Hanjin deelnemen.

Duurzame industrie en distributie

Ook de sectoren distributie en chemische industrie moeten voldoen aan strenge duurzaamheidseisen als ze een plekje willen op Maasvlakte 2. Een belangrijke eis heeft te maken met de afspraken uit het Rotterdam Climate Initiative. In dit ambitieuze klimaatprogramma werken de gemeente Rotterdam, Havenbedrijf Rotterdam, DCMR Milieudienst Rijnmond en Deltalinqs samen. De doelstellingen zijn:

• in 2025 50 procent minder CO2-uitstoot bereiken ten opzichte van 1990;
• de stad voorbereiden op klimaatverandering;
• de Rotterdamse economie versterken.

Voor de gehele haven vertaalt zich dat onder meer in energie-efficiency, inzet van duurzame energie en maximale afvang en opslag van CO2.

Clustering bedrijven

Industriële ecologie staat centraal bij de duurzame inrichting van Maasvlakte 2. Het clusteren van de chemische industrie levert milieuvoordelen op, maar ook bedrijfseconomische voordelen. Bedrijven kunnen profiteren van elkaars nabijheid, bijvoorbeeld door slim gebruik te maken van elkaars faciliteiten, halffabrikaten en energiesystemen. Denk daarbij aan hergebruik van restwarmte, gebruik van gemeenschappelijke pijpleidingen of gezamenlijke afvalwaterzuivering. Resultaat van clustering betekent] een vermindering van het totale energieverbruik, van de emissies van schadelijke stoffen en de lozingen van koelwater.